Apple doet het, Unilever en universiteiten werken ermee, alleen het basisonderwijs loopt achter: mindmappen.
Basisschool leraar Jan Willem Helmink verbaast zich erover. Zijn school, De Esdoorn in het Gelderse Elst, leert kinderen al drie jaar mindmappen is er onverdeeld positief over de resultaten: het maakt leerlingen creatiever, helpt hen structuur in teksten aan te brengen en stimuleert het onderscheiden van hoofd van bijzaken.
Ruud Rensink van MindMap Nederland geeft NOT-bezoekers een demonstratie van zijn mindmap-software. Als je hem bezig ziet, is structuur niet het eerste woord waarbij je aan denkt. Op een scherm zien we een boom met takken waarbij woorden en plaatjes staan. “Maximaal een woord per tak”, leert Rensink. “Dat moet echt nadenken over de essentie.”
De journalist die er bij staat voor dit stukje, doet het helemaal verkeerd volgens Rensink: die staat ouderwets aantekeningen te maken. Zinnen. Taal. Lineair denken. Beter maakt hij een mindmap, met losse woorden en plaatjes. Of hij dan niet juist stukken uit Rendriks presentatie zou missen, als hij ondertussen zijn eigen gedachtenproces zou staan te ordenen voor de essentie? “Nee”, stelt Rensink gedecideerd. “Maar ik kan het je niet uitleggen. Daar zou ik woorden voor nodig hebben, is weer uitsluitend het gebruiken van je linkerhersenhelft. Je moet het ervaren – je rechterhersenhelft.”
In het huidige onderwijs ligt de nadruk te veel op taal, rekenen, analyseren, orde en structuur. Rensink: “Allemaal links. Je leert netjes schrijven en binnen de lijntjes kleuren en op een gegeven moment gebruik je nog maar tien procent van je creatieve vermogen. Zonde. Door bij de ordening van informatie visuele technieken te gebruiken, laat je hersenhelften samenwerken. Beelden zijn natuurlijk, taal is aangeleerd.” Rensink illustreert het met een voorbeeld, vraagt de verslaggever of die vorig jaar met vakantie is geweest. Het antwoord is nee, nadat hij twee tellen in zijn hoofd is gekropen. Rensink duikt er bovenop: “Jij zag een plaatje, ik zie het aan je.” Hij heeft gelijk: de verslaggever zag een beeld van het Italiaanse meer waaraan hij twee jaar terug verbleef. “Een mindmap is een foto die je bewust maakt”, verklaart hij. “Het is een veld vol triggers.”
Maar hebben kinderen tegenwoordig niet al genoeg triggers? Wordt het niet tijd dat ze een zin zonder spelfouten schrijven tegen de tijd dat ze eerstejaars HBO-studenten zijn? “Ja”, vindt Helmink, terwijl Rensink ondertussen ‘sceptisch’ opschrijft bij de boom die moet slaan op de persoonlijkheidsstructuur van de verslaggever. “De grap is dat kinderen beter begrijpend leren lezen als ze mindmappen. Van kleuters tot en met groep 8 praten ze met elkaar over hun mindmap, gaan de diepte in en gebruiken hun associatieve vermogen. Ook helpt het bij het houden van een spreekbeurt en het schrijven van verhaal.” Of het echt helpt orde en structuur aan te brengen? Helmink: “Het wordt pas chaotisch als je je eigen mindmap niet meer kunt uitleggen.”
Terug naar vorige pagina
